Rola umowy przedwstępnej jako instrumentu chroniącego obie strony umowy o pracę.
W praktyce nawiązywania i kształtowania stosunków pracy często dochodzi do sytuacji, w której pracownik, będąc zatrudnionym w jednej firmie, otrzymuje propozycję zatrudnienia w innej, za wyższym wynagrodzeniem i na lepszym stanowisku. Prawie zawsze objęcie nowego stanowiska jest uzależnione od rezygnacji z dotychczasowej pracy. Powstaje problem - jak zabezpieczyć się na wypadek, gdyby przyszły pracodawca wycofał się ze złożonych wcześniej obietnic, dotyczących warunków nowej pracy. Nowy pracodawca zazwyczaj zdaje sobie sprawę z tego, że osoba, która wypowiedziała umowę o pracę, znajduje się w sytuacji przymusowej i zgodzi się na przedstawione warunki, nawet jeśli jej wynagrodzenie będzie niższe od proponowanego początkowo.
Rozwiązaniem może być zawarcie umowy przedwstępnej. Umowa powinna być zawarta w okresie zatrudnienia w dotychczasowym miejscu pracy. Często zawarcie takiej umowy jest poprzedzone rokowaniami, w czasie których strony stopniowo uzgadniają poszczególne jej postanowienia, aż do osiągnięcia pełnej zgodności. Należy pamiętać, iż w czasie rokowań strony uzgadniają jedynie treść postanowień umowy, nie składając wiążących oświadczeń woli co do jej zawarcia. Umowa zostanie zawarta tylko wtedy, gdy strony osiągną porozumienie co do wszystkich postanowień, które były przedmiotem rokowań.
Ostatnio do zawarcia umowy o pracę na skutek zobowiązania z umowy przedwstępnej dochodzi coraz częściej. Wykorzystanie tego sposobu zawarcia umowy jest wskazane szczególnie w przypadku, gdy nie jest to możliwe ze względu na występowanie przeszkód natury faktycznej lub prawnej (np. uzyskania zezwolenia na zatrudnienie cudzoziemca, ukończenie kursu, zdobycie uprawnień potrzebnych do wykonywania określonej pracy).
Treść umowy przedwstępnejWażność umowy przedwstępnej zależy od umieszczenia w jej treści:
- istotnych postanowień umowy o pracę (rodzaj pracy, wynagrodzenie za pracę, miejsce jej wykonywania),
- terminu zawarcia umowy o pracę (terminu rozpoczęcia pracy).
Sposób oznaczenia terminu zawarcia umowy o pracę może być różny, przy czym najlepiej określić go przez ustalenie daty kalendarzowej, zaś w inny sposób tak, aby jego nadejście było pewne i dało się z łatwością ustalić.
W umowie powinien się również znaleźć zapis, mówiący o ewentualnym odszkodowaniu przysługującym stronie w przypadku, gdy druga strona nie dotrzyma warunków umowy.
Jeżeli pracodawca uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, pracownik może dochodzić niezależnie odszkodowania (w orzecznictwie przyjmuje się, iż nie powinno ono z reguły przekraczać trzymiesięcznego wynagrodzenia) oraz żądać zawarcia umowy przyrzeczonej.
Gdy od zawarcia umowy uchyla się pracownik, pracodawcy przysługuje w zasadzie tylko żądanie odszkodowania. Pracownik nie może bowiem być zmuszony wyrokiem sądowym do zawarcia umowy o pracę.
Roszczenia wynikające z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa o pracę miała być zawarta.